Index: Cos dla Narciarzy
Powrot: Leccie Zawsze Nad Gorami
Lub: Terenowe Hocki-Klocki
Rakiety, Uran i Harce na Sniegu
Wieslaw A. Zdaniewski
Na polnocnych krancach Ameryki rakieta jest eskimoskim samochodem.
Rakieta sniezna oczywiscie. Jest takze indianskim czolnem, konnym wolantem,
wozkiem dziecinnym i kombinacja konia wierzchowego z taksowka.
|
Rakieta kojarzy sie z pojazdem sluzacym do latania, ale sa to krotkie, owalne obrecze powleczone siatka ze sznurka naciagnieta podobnie jak w rakiecie do tenisa. Uswiadomicie sobie wszechwladze rakiet kiedy w pogodna niedziele zobaczycie cala Alaske smigajaca tam i sam na owych malych azurowych nalesnikach przytroczonych do stop, z tym samym rozbawionym wyrazem na wszystkich twarzach. Unosza wysoko nogi i klap... klap... kustykajac podazaja do mety lub tam gdzie kogo oczy poniosa. Biegania na rakietach nie potrzeba sie uczyc tak samo dlugo jak jazdy na nartach lub na tyle sprawnego poruszania rakieta tenisowa aby moc uplasowac sie w Wimbledonie. Umocowujecie je do butow, lekko rozkraczacie nogi i obiecuje... mozecie brac udzial w biegach i gorskich wedrowkach utrzymujac sie na powierzchni, jak ow medrzec ktory chodzil po wodzie. Zamrozonej ma sie rozumiec.
Tenze praktyczny wynalazek dominowal kontynent Amerykanski az do czasu gdy norwescy emigranci przywiezli ze soba dlugie, waskie listewki na ktorych zaczeli smigac przez tamtejsza tundre. Bylo to zanim przybysze z Europy ladujacy na dalekim poludniu wwiezli pierwszy akordeon, tym sposobem stwarzajac przyczynek dla instrumentalnych i emocjonalnych podstaw tanga. I gdy w rejonie La Plata nieznany dotychczas instrument zdobywal sobie muzykow i tancerzy, na polnocnych krancach trwal flirt Ameryki z nartami i ich bezsporna popularyzacja. Tubylcy od zarania przemierzali tundre przy pomocy snieznych rakiet i psich zaprzegow. Slady pionierow datuja sie od czasow jaskiniowych i wiele, bardzo wiele wody uplynelo w Labradorze wraz z topniejacymi gorami lodowymi do chwili, kiedy nowe materialy i rozwiazania unowoczesnily na tyle ow indiansko-eskimoski wynalazek, ze przyjal on wspolczesny, i co szczegolne, niezawodny, charakter.
Bowiem pierwsze rakiety formowano z pretow i galezi gietych nad ogniskiem, przewlekano
skorzanymi rzemieniami i hejze w bor i snieg. Byl to sposob na zycie wpisany w kulture eskimosow
i polnocnoamerykanskich indian w stopniu rownie istotnym jak uprzaz galicyjska dla fiakrow znad
Wisly, gdy na odmiane holobla ukrainska, o innej zgola konstrukcji, dominowalo na wschod od Bugu.
Wiele jest odmian rakiet a roznia sie nie tylko rozmiarami, lecz przede wszystkim ksztaltem,
dokladniej stosunkiem dlugosci do szerokosci, tudziez sposobem mocowania, a w miare zdobywania
doswiadczenia, ekwipowano je w stabilizatory ulatwiajace zachowanie rownowagi. I bardzo
malownicze sa sasiedzkie spotkania i igraszki, kiedy po calodziennych harcach na sniegu uczestnicy
lokalnych spolecznosci gromadza sie przy ogniskach, w kotlach warza strawe, ktora pozostawiona
samopas dogrzewa sie noc cala, aby raczyc sie nia o swicie. A ile przy tym smiechu, ile
rozbawienia...

Kultywujac rzemioslo i tradycje, wspolczesni wytworcy rakiet wprowadzili szereg nowych rozwiazan i urozmaicili modele dostosowujac je do gustow indywidualnych. Obok rakiet z drzewa jesionowego produkowane sa wyroby zaawansowanych technologii, gdzie zachowujac tradycyjna forme zastosowano plastyki, lub lekki stop magnezowy na obrecze i splatane stalowe linki w miejsce rzemieni. Sa stosowane nawet w kanadyjskim wojsku. Ekwipunek, ktorego nie bedziecie w stanie zedrzec w swym doczesnym zyciu, wiec obawe ze sprzet zawiedzie was w gorskich ostepach wlozcie miedzy bajki. Skoncentrujcie sie na wlasnej sprawnosci i sztuce chodzenia po zmrozonej wodzie.
Totez gdy dosiadziecie pary rakiet pamietajcie zeby pierwsze kroki stawiac bez deptania po odciskach Ð szerzej stawiajcie nogi i wyzej unoscie kolana. Sposob ekstrawagancki, zwlaszcza dla plci damskiej, ale bierzcie przyklad z czapli lub bociana brodzacych po stawie, az sie oduczycie darcia skarpet, ponczoch, spodni, ochraniaczy i czego tam jeszcze, nie mowiac o wlasnych nogach. Wowczas szybko odkryjecie, ze kolce wbijaja sie w snieg duzo latwiej w pionie niz przy posuwistym stawianiu nog. Jedynie w glebokim puchu lub na rozmiekczonych sniegach chadzamy powloczyscie.
Wiec w dobie desek, snowboardow i pochodnych instrumentow zaprojektowanych do pokonywania
przestrzeni i wiatru, zas bez wyciagow i kolejek linowych ktore wyniosa nas w rodzime gory, l
iczmy na wlasne sily. Pora aby rakiety wprowadzic na tatrzanskie szlaki! I chociaz w kwietniu
olowianoszare niebo co raz to lekka bryza nawilza sniegi w kotlinie, w gornych partiach regli suchy
snieg proszy posrebrzajac smreki. Nie ma czasu do stracenia. Szykuje sie do przejscia Doliny
Bialego, tam zas stara, zapomniana droga w Reglu, przez Patyki na Kalatowki. Jest tam las i gora,
snieg, skaly, lod, potok i splatane krzaki Ð wertepy wymarzone dla prob. Ale wprzody niech wam
opisze moja nowa zabawke. Jest to fikusny przyrzad przystosowany do utrzymywania stanu
niewazkosci, poczawszy od plaskiego kadluba z cienkiej, hartowanej blachy z zebami na obwodzie
az po kolce pod stopa i co istotne, z przegubowym mocowaniem stop. Konstrukcja tych Polar Paws
(Polarnych Lap) jest rozna od tradycyjnej, dzieki czemu nadaja sie do chodzenia zarowno w terenie
plaskim jak i po stromych, oblodzonych, co nalezy podkreslic, zboczach. I oto nam wlasnie w
polskich gorach chodzi, gdyz twardego lodu dla rakow jest tu malo, sniegow duzo, a zimowe bezdroza
rozlegle.

Produkowane sa w trzech rozmiarach, do wyboru w zaleznosci od... objetosci brzucha, albo jak kto woli, wagi entuzjasty i twardosci sniegu. Moje sa sredniej wielkosci, szerokie na 17 centymetrow, nie dluzsze niz 65 i jezeli chcecie wiedziec, mam raczej niewielki, aczkolwiek chlonny brzuch. Aby snieg nie lepil sie, powleczono je teflonem. Dwa wymienne zaczepy umozliwiaja przytroczenie do butow turystycznych lub stosowanych w nartach biegowych. Jeszcze tylko rzut oka na mape, biore teleskopowe kijki i ruszam w doline. Niebawem mijam jedno i drugie wywierzysko w przydroznych skalach - to pamiatka z lat piecdziesiatych po... kto zgadnie? Radzieckich poszukiwaczach zlota. Nie! uranu promieniotworczego. Ot, mozna powiedziec proba uprzemyslowienia Tatr. I konia z rzedem uczonemu ktory wyjasni czy ten przyjacielski gest bratniego Zwiazku Radzieckiego byl zwiazany z wczesniejszym pobytem Wolodii Illicza na Podhalu. Bo z pewnoscia nie wiecie, ze w dobie gdy chodzenie po gorach bylo kontrrewolucyjne, zwyklym smiertelnikom nie wolno sie bylo zblizac do Doliny Bialego. Nie lada to przyczyna do pokatnych acz dosadnych wyzwisk, ze strony mieszkancow Zakopanego, pod adresem Kalmukow z ZSRR i polskiej ubecji. Uran nie zaswiecil, dziury pozostaly. Obecnie Park Tatrzanski nadrabia zaleglosci tamtych czasow i podobnie jak owczesni delegowani radzieccy towarzysze, prawie wszedzie zakazuje wstepu, chociaz pod zgola innym pozorem.
Ale oto doline zamyka niebieskawy jezor lodospadu, ponad nim ogoniasty zleb prowadzi wysoko, az w poblize Wrotek na grzbiecie Giewontu. Sciezka skreca w prawo do Doliny Strazyskiej, wokolo dzika przyroda. Zakladam swoje rakiety i odbijam w lewo. Tedy, po rejteradzie radzieckich astronautow, chadzalo sie na Kalatowki. Teraz przejscie jest jedna gmatwanina galezi, krzakow i powalonych smrekow. Wiosna za pasem, ale na polnocnym stoku glebokie sniegi skutecznie skrywaja przeszkody. Stapajac z niejakim namaszczeniem - pamietacie, ide przeciez po wodzie - utrzymuje rownowage, gdy kijek niejednokrotnie zaglebia sie az na metr trzydziesci, tyle sniegu zakumulowala ciocia Zima. Tu w lesie zapadam sie nie glebiej niz po kostki i gladko winduje sie wyzej, az do miejsca gdzie szczatkowe slady lesnej drogi rozmywaja sie w gestwinie. Jestem na wysokosci szczytu Malej Krokwi, ktory rozpiera sie po przeciwnej stronie jaru. Kieruje sie na stromy Kalacki Uplaz. Las stopniowo rzednie, za to dodatkowym ryzykiem sa zasypane krzaki i chojniaki. Kryja zdradliwe pustki w ktore mozna sie zapasc po szyje w momencie najmniej pozadanym. Teren nie do przejscia.
Nie do przejscia bez rakiet u nog. I chociaz nie atomowe sa doskonale wywazone. Podnoszac noge tyly ciaza w dol, dzieki czemu brnac przez zaspy szpic kieruje sie ku gorze, jak dziob lodzi podwodnej zmierzajacej ku powierzchni. Wiec bezglosnie ubijam prostokatne stopnie na rozleglym pustkowiu i tylko natarczywy terkot dzieciola przerywa cisze. Szczyt jak gdyby oddala sie w miare wznoszenia, az nareszcie slysze rozbawione glosy. Wiem gdzie jestem, tuz pod sciezka nad Reglami. Niebawem staje na Uplazie; stad krotkie zejscie wydeptanym szlakiem do schroniska na hali. Rowniez podczas schodzenia w kopnych sniegach rakiety unosza mnie swobodnie, tyly wlocza sie po zboczu i klap klapaczu! ustawiaja rownolegle z powierzchnia przy stawianiu kroku. Klapiac szybko zblizam sie do schroniska i dyskretnie chowam rakiety. Tylko przedziwne slady nieznanego tatrzanskiego Yeti wyznaczaja trase. Ale sza! Nie mowcie o tym nikomu. Z nartami na nogach i rakietami pod pacha nic was nie powstrzyma. A wiec dalej, w gory po przygode. Skoro potraficie chodzic po wodzie, czujcie sie ogolnie rozradowani! Przeciez to wam obiecalem. §
Uwagi, Rady i Zasady
Rakiety sniezne (zwane snow shoes, czyli sniezne buty) mozna nabywac w sklepach
sportowych w Zakopanym, oraz w USA i Kanadzie, gdzie jest zdecydowanie wiekszy wybor,
wzglednie zamowic bezposrednio od producentow podanych ponizej. Jest to sprzet lekki,
niezawodny, latwy w uzyciu, idealny zwlaszcza dla turystow ktorzy nie jezdza na nartach, a
ktorych zima nie odstrasza przed gorskimi wedrowkami. Nalezy rozroznic dwa zasadnicze rodzaje
rakiet; tradycyjne, oraz nowej generacji z ktorych jeden typ zostal opisany powyzej. Wersje
tradycyjne sa produkowane z jesionu, a sploty do wyboru, z neoprenu, albo z surowej skory. Nadaja
sie glownie na tereny plaskie i pagorkowate. Modele nowoczesne, z przegubowym umocowaniem stop
wyrabia sie z lekkich stopow (magnezu, aluminium) lub sztucznych tworzyw, sa przydatne zarowno
na plaskich jak i gorzystych terenach. Ceny oscyluja w granicach 120- 250$.
1. Polar Paws, 128 Foothill Lane, Saratoga, CA. 957070
2. Liberty Mountain Sport, 9325 South West Barber Str. Wilsonwille, OR 97070.
3. Faber & Co., 180 Boul. de la Riviere, Loretteville, Quebec G2B 3W6, fax 418-842-8477
4. Iverson Snowshoe Company, Box 85, Maple Str. Shingleton MI 49884, fax 906-452-6370
|
© Krakow, Styczen 1997.
Idex: Cos dla Narciarzy
Powrot: Leccie Zawsze Nad Gorami
Lub: Terenowe Hocki-Klocki
|